جمله اين شروح : شرح اصول كافى / نصيرالدين محمدبن محمدبن حسن طوسى ( قرن 7 ) ، شرح الكافى / شيخ قطيفى بحرانى ( قرن 10 ) ، شرح اصول الكافى / ملاصدرالدين ( قرن 11 ) ، مرآة العقول / مولى محمد باقر مجلسى ( قرن 11 ) ، شرح اصول كافى / محمد صالح مازندرانى ( قرن 11 ) ، الوافى / ملامحسن فيض كاشانى ( قرن 11 ) ، و . . . را مىتوان نام برد . الصافى فى شرح الكافى از جمله شروحى است كه تاكنون به صورت تحقيقى منتشر نشده است . 2 . 5 . شارح : ملاخليل بن غازى قزوينى ( 1001 - 1089 ق / 1593 - 1678 م ) فقيه اصولى محدث اديب ، زادهء قزوين و ملقب به « برهان العلماء » بود . معاصران او از جمله شيخ حر عاملى ، « 1 » ميرزا محمد اردبيلى ، « 2 » ميرزا عبداللَّه افندى ، « 3 » و نيز دانشوران متأخر مانند ميرزا محمد باقر خوانسارى ، « 4 » و سيد محسن امين « 5 » و شيخ آقابزرگ تهرانى « 6 » وى را به فضل و كمال ستوده‌اند . نزديك به بيست اثر از او نام برده‌اند كه در اين ميان ، الشافى و الصافى ، هر دو در شرح كتاب كافى ، شهرت بيشتر دارند . الشافى به زبان عربى و الصافى به زبان فارسى است . قزوينى ، كتاب صافى را در طول بيست سال ( 1064 - 1083 ) نگاشته و شرحى كامل بر كتاب كافى ( اصول ، فروع ، روضه ) عرضه كرده است . 3 . 5 . شيوه نگارش كتاب ، چنين است كه ابتدا متن احاديث را تحت عنوان « اصل » مىآورد ، سپس نكات صرفى ، نحوى ، فقهى ، قرآنى ، تاريخى و . . . را تحت عنوان « شرح » بيان مىدارد . پس از آن ، ترجمه حديث را همراه با خلاصه توضيحات خود ، با عنوان « معنى » مىافزايد . نسخه‌هاى خطى مجلدات مختلف اين شرح و نيز نسخه‌هاى چاپ سنگى آن در برخى از كتاب‌خانه‌ها موجود است . تحقيق و تصحيح بخشى از شرح كتاب الايمان

--> ( 1 ) . امل الآمل ، ج 2 ، ص 112 . ( 2 ) . جامع الرواة ، ج 1 ، ص 298 . ( 3 ) . رياض العلماء ، ج 2 ، ص 261 . ( 4 ) . روضات الجنات ، ج 3 ، ص 257 . ( 5 ) . اعيان الشيعه ، ج 6 ، ص 355 . ( 6 ) . طبقات اعلام شيعه ، ج 5 ، ص 204 .